काठमाडौं । नेपालमा जोखिमपूर्ण अवस्थामा रहेका हिमतालबाट सम्भावित विपद् रोक्न सरकारले पानीको सतह घटाउने तयारी थालेको छ । अति उच्च जोखिममा रहेका हिमतालको पानी वैज्ञानिक विधिबाट सुरक्षित रूपमा पास गर्ने विकल्पमा ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले गृहकार्य गरिरहेको हो ।
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री विराज भक्त श्रेष्ठका अनुसार जोखिमयुक्त हिमतालमा आवश्यक परे ब्लास्टिङमार्फत पानीको निकास गराउने विषयमा विज्ञहरूसँग छलफल भइरहेको छ । कुन–कुन हिमतालमा यस्तो काम गर्ने भन्ने विषय भने अहिलेसम्म टुंगो लागेको छैन ।
आइतबार सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै मन्त्री श्रेष्ठले जोखिमको मात्रा र सम्भावित क्षतिको अध्ययन गरेर पानीको सतह घटाउने निर्णय गरिने बताए । उनका अनुसार विज्ञहरूले विभिन्न हिमतालको नाम प्रस्ताव गरेका छन् र तीमध्ये प्राथमिकताका आधारमा थप अध्ययन भइरहेको छ ।
“जोखिममा रहेका हिमताल ब्लास्टिङ गरेर जलसतह पास गर्नेगरी छलफल अघि बढेको छ । जोखिमपूर्ण हिमतालको पानी वैज्ञानिक हिसाबले पास गरेर जोखिममुक्त गर्नैपर्छ,” मन्त्री श्रेष्ठले भने ।
सरकारले हिमतालबाट उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावित बाढी तथा अन्य विपद्को जोखिम न्यूनीकरणलाई पूर्वतयारीकै चरणमा सम्बोधन गर्ने तयारी गरेको उनको भनाइ छ ।
यसका लागि ग्रिन क्लाइमेट फण्ड (जीसीएफ) बाट प्राप्त सहयोग परिचालन गर्ने सरकारको योजना छ । विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण र सम्बन्धित स्थानीय तहसँगको समन्वयमा जोखिमपूर्ण हिमतालको पानीको सतह घटाउने काम यही वर्ष अघि बढाइने मन्त्री श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
हिमतालको पानीको सतह घटाउने काम संवेदनशील र प्राविधिक विषय भएकाले सरकारले विज्ञहरूको सुझावका आधारमा प्रक्रिया अघि बढाउने जनाएको छ । कुन तालमा कस्तो विधि अपनाउने भन्ने निर्णय भने विस्तृत अध्ययनपछि मात्रै गरिनेछ ।
इसिमोड र संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) को संयुक्त अध्ययनअनुसार नेपालमा २१ वटा हिमताल जोखिमयुक्त अवस्थामा छन् । तीमध्ये कोसी र गण्डकी जलाधार क्षेत्रमा चार वटा हिमताललाई अति उच्च जोखिमयुक्त मानिएको छ ।
हिमताल विस्फोट भएर अचानक ठूलो परिमाणमा पानी तल्लो तटीय क्षेत्रमा बग्दा जनधन तथा पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुग्न सक्ने भएकाले जोखिमयुक्त तालको पानीको सतह घटाउने उपायलाई सरकारले सम्भावित विपद् न्यूनीकरणको महत्वपूर्ण पूर्वतयारीका रूपमा अघि बढाउन लागेको हो ।
