काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना तथा सञ्चार केन्द्रले शापू रोगप्रति सचेत रहन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ । आँखासम्बन्धी यो गम्भीर रोगले समयमै उपचार नपाए दृष्टि नै गुम्न सक्ने भएकाले सतर्कता अपनाउन केन्द्रले अनुरोध गरेको हो ।
केन्द्रका अनुसार शापू रोग प्रायः वर्षायामपछि भदौदेखि मंसिरसम्म बढी देखिने गर्दछ । विशेषगरी नेपालको मध्यपहाडी क्षेत्रमा यो रोग कहिलेकाहीँ महामारीकै रूपमा फैलिने गरेको छ ।
यो रोग जुनसुकै उमेर समूहमा देखिन सक्ने भए पनि बालबालिकामा यसको जोखिम बढी हुने बताइएको छ । लक्षण देखिएपछि २४ देखि ४८ घण्टाभित्र उपचार हुन नसके आँखाको दृष्टि स्थायी रूपमा गुम्न सक्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ ।
शापू रोग कसरी सर्छ ?
हालसम्म सेतो पुतली (मोथ) लाई शापू रोगको मुख्य कारक मानिएको छ । तर, सेतो पुतलीसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा नआएका व्यक्तिहरूमा समेत यो रोग देखिएको पाइएको छ । केही अवस्थामा अन्य जीवाणु तथा विषाणुका कारण पनि शापू देखिन सक्ने बताइएको छ ।
यस्ता छन् शापूका प्रमुख लक्षण
– अचानक एउटा आँखा मात्र रातो हुने
– आँखामा चिप्रा नलाग्ने
– उज्यालोमा हेर्न गाह्रो हुने
– आँखा दुख्ने
– उपचार ढिलो भए कालो नानीमा सेतो दाग देखिने
– आँखाको दृष्टि अचानक कमजोर हुने
कसरी बच्ने ?
स्वास्थ्य केन्द्रले शापूबाट जोगिन केही सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ । सेतो पुतलीको संसर्गबाट टाढा रहने, अत्यधिक उज्यालो सेतो बत्ती प्रयोग नगर्ने तथा साँझ–राति झ्यालढोका बन्द राख्ने सुझाव दिइएको छ ।
यस्तै, सम्भव भएसम्म झ्यालढोकामा जाली लगाउने, सुत्ने बेला मधुरो बत्ती बाल्ने वा बत्ती निभाएर झुल प्रयोग गर्ने उपाय पनि अपनाउन आग्रह गरिएको छ ।
समयमै उपचार गरिए शापू रोग निको हुन सक्ने भए पनि ढिला गर्दा दृष्टि गुम्ने वा आँखा नै सुक्ने जोखिम रहने केन्द्रले जनाएको छ । आँखामा शापूको लक्षण देखिए तुरुन्तै अस्पताल वा आँखा उपचार केन्द्र पुग्न र आफूखुसी औषधि वा जडीबुटी प्रयोग नगर्न पनि केन्द्रले आग्रह गरेको छ ।
