कांग्रेस दुई, सभापति चारः विभाजनको हास्यास्पद स्थिति

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा एउटै चुनावचिन्ह ‘रुख’ लिएर मैदानमा उत्रिए पनि नेपाली कांग्रेसको वास्तविकता भने बिल्कुलै ‘एक’ छैन । पार्टी भित्रको ध्रुवीकरण यति गहिरो छ कि एउटा रुखले चारवटा डाँठ बोकेको जस्तो देखिन्छ । कांग्रेसका नेता कार्यकर्ताहरूले सहर्ष स्वीकार नगरे पनि यतिबेला पार्टी दुई भागमा विभाजित भइसकेको छ । र, पार्टी नेतृत्व भने झन् रोचक छः

शेरबहादुर देउवा – १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित सभापति
पूर्णबहादुर खड्का – उपसभापति, तर कहिलेकाहीँ ‘कार्यवाहक सभापति’ पनि
गगन थापा – विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित सभापति
विश्वप्रकाश शर्मा – उपसभापति, तर कहिलेकाहीँ ‘सभापति’

नेपाली कांग्रेसमा अहिले चार सभापति (दुई सभापति र दुई कार्यवाहक) छन् । उनीहरू प्रत्येकले आ–आफ्नै वैधानिकता दाबी गर्छ । यस्तो देख्दा लाग्छ, पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय वास्तवमै एक ‘राजनीतिक जिम’ हो जहाँ सबैले आफ्नो वजन देखाउन प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् ।

विशेष महाधिवेशनको परिणामले पार्टीलाई आधिकारिक रूपमा विभाजित गरिसकेको छ । तर निर्वाचन नजिकै भएको र रुख चुनाव चिन्हको आशले दुवै पक्षले ‘मिलेर जाने’ ढोंग (नक्कली, बनावट) गर्न बाध्य भए । यो मिलन प्रयास यति हास्यास्पद छ कि पार्टीभित्रको आ–आफ्नो बैठक, आ–आफ्नो निर्णय र आ–आफ्नो टिकट वितरण– सबै न्यायिक समीक्षा अन्तर्गत छ ।

नेताहरू अदालतमा वैधानिकता निर्धारणको प्रतिक्षामा छन्, तर यसबीच चुनाव नतिजा निराशाजनक भएपछि दुई पार्टीका गतिविधिहरू स्वतन्त्र रूपमा जारी छन् । यहाँ ‘समानान्तर अभ्यास’ भन्नाले पार्टीमा चारवटा सभापति भएको देखिन्छ, जस्तो कि कांग्रेसले आफ्नो मात्र नभई देशको राजनीतिक समय पनि दुई भागमा बाँडेको हो ।

कतिपय नेता भन्छन्, ‘एकले अर्कालाई नस्वीकारेपछि कुरा मिल्ने छैन, अदालतले मात्र निर्णय दिन सक्छ ।’ अर्कोतर्फ, पार्टीका प्रचार विभाग प्रमुख मीन विश्वकर्मा अब बैठकहरू सुचारु हुने बताउँछन् ।

विशेष महाधिवेशनले ल्याएको नयाँ ‘नेतृत्व’ र पुरानो महाधिवेशनको वैधानिकता बीचको टकरावले कांग्रेसको विभाजनको हास्यास्पद चित्र प्रस्तुत गरेको छ । यस्तो स्थिति देख्दा लाग्छ– नेपाली कांग्रेस अब ‘राजनीतिक थिएटर’ हो जहाँ नेताहरू अदालत, महाधिवेशन, उपसभापति र ‘कार्यवाहक सभापति’ को नाटक गर्दै जनता र आफ्नै कार्यकर्ताको समय खर्च गर्दैछन् ।

अन्ततः, रुख चुनाव चिन्हले पार्टीलाई एकजुट बनाउन सक्दैन; चार सभापति र दुई पार्टीले यो कुरा प्रमाणित गरिसकेका छन् ।