काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले सभापति गगनकुमार थापाको राजीनामा अस्वीकृत गरेको छ । पार्टी केन्द्रीय कार्यसमितिको हालै सम्पन्न बैठकले थापाले फागुन २१ गते प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको परिणामको जिम्मेवारीस्वरूप पेश गरेको राजीनामालाई सर्वसम्मत रूपमा अस्वीकृत गर्ने निर्णय गरेको प्रवक्ता देवराज चालिसेले विज्ञप्तिमार्फत जनाएका छन् ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘सभापति श्री गगनकुमार थापाले फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको परिणामलाई लिएर यसको नैतिक जिम्मेवारी लिँदै उपसभापति समक्ष विधानको धारा २६ (१) वमोजिम पेश गर्नुभएको राजीनामालाई केन्द्रीय कार्यसमितिको यस बैठकले सर्वसम्मत रूपमा अस्वीकृत गर्ने निर्णय गरेको छ ।’

निर्वाचनमा पार्टीको हारको जिम्मेवारी लिँदै थापाले पदबाट राजीनामा दिएका थिए। तर, पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा दुई दिनसम्म बसेको बैठकले सभापतिको राजीनामा अस्वीकार गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको चालिसेले बताए ।

यस निर्णयमा कांग्रेस उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले प्रस्ताव पेश गरेका थिए । शनिबार नै बैठकले राजीनामा अस्वीकार गरेको भए पनि औपचारिक रुपमा निर्णय बाहिर आउन केही समय लागेको जनाइएको छ ।

काठमाडौं । इरानसँग अमेरिका र इजरायलबीचको सैन्य तनावको प्रभावले विश्वव्यापी रूपमा इन्धन र खाना पकाउने ग्याँसको अभाव सिर्जना गरेको छ । यसै क्रममा भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको बाराबंकी जिल्लामा एक महिला आफ्ना पाँच महिने शिशु लिएर बेपत्ता भएकी हुन् ।

बौधनी मजरे खटौली गाउँकी समुन देवी करिब दुई वर्षअघि विवाह गरेकी थिइन् । उनका श्रीमान् अनिलकुमारका अनुसार केही दिनअघि घरमा खाना पकाउने ग्यास सकिएको थियो । रातिको ड्युटी सकेर बिहान फर्किएका अनिलले भोकै बसेको देखेपछि पत्नीलाई सोध्दा उनले ग्यास नभएको कारण खाना नपाकेको बताए ।

अनिलले भने, ‘भोकै बस्नुभन्दा दाउरा बालेर भए पनि खाना पकाउन सकिन्थ्यो ।’ यस्तै तर्कपछि दम्पतीबीच विवाद बढ्यो र अनिल आफ्नो कोठामा गएर सुते ।

तर अपराह्न करिब ४ बजेतिर उठ्दा उनले आफ्नी पत्नी र बच्चालाई घरमा पाएनन् । छरछिमेकमा सोधखोज गर्दा पनि फेला नपरेकाले उनले प्रहरी कार्यालयमा निवेदन दिई खोजतलास सुरु गराएका छन् ।

प्रहरीका अनुसार अनिलको निवेदनको आधारमा आवश्यक अनुसन्धान र खोजी कार्य जारी छ ।

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा एउटै चुनावचिन्ह ‘रुख’ लिएर मैदानमा उत्रिए पनि नेपाली कांग्रेसको वास्तविकता भने बिल्कुलै ‘एक’ छैन । पार्टी भित्रको ध्रुवीकरण यति गहिरो छ कि एउटा रुखले चारवटा डाँठ बोकेको जस्तो देखिन्छ । कांग्रेसका नेता कार्यकर्ताहरूले सहर्ष स्वीकार नगरे पनि यतिबेला पार्टी दुई भागमा विभाजित भइसकेको छ । र, पार्टी नेतृत्व भने झन् रोचक छः

शेरबहादुर देउवा – १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित सभापति
पूर्णबहादुर खड्का – उपसभापति, तर कहिलेकाहीँ ‘कार्यवाहक सभापति’ पनि
गगन थापा – विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित सभापति
विश्वप्रकाश शर्मा – उपसभापति, तर कहिलेकाहीँ ‘सभापति’

नेपाली कांग्रेसमा अहिले चार सभापति (दुई सभापति र दुई कार्यवाहक) छन् । उनीहरू प्रत्येकले आ–आफ्नै वैधानिकता दाबी गर्छ । यस्तो देख्दा लाग्छ, पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय वास्तवमै एक ‘राजनीतिक जिम’ हो जहाँ सबैले आफ्नो वजन देखाउन प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् ।

विशेष महाधिवेशनको परिणामले पार्टीलाई आधिकारिक रूपमा विभाजित गरिसकेको छ । तर निर्वाचन नजिकै भएको र रुख चुनाव चिन्हको आशले दुवै पक्षले ‘मिलेर जाने’ ढोंग (नक्कली, बनावट) गर्न बाध्य भए । यो मिलन प्रयास यति हास्यास्पद छ कि पार्टीभित्रको आ–आफ्नो बैठक, आ–आफ्नो निर्णय र आ–आफ्नो टिकट वितरण– सबै न्यायिक समीक्षा अन्तर्गत छ ।

नेताहरू अदालतमा वैधानिकता निर्धारणको प्रतिक्षामा छन्, तर यसबीच चुनाव नतिजा निराशाजनक भएपछि दुई पार्टीका गतिविधिहरू स्वतन्त्र रूपमा जारी छन् । यहाँ ‘समानान्तर अभ्यास’ भन्नाले पार्टीमा चारवटा सभापति भएको देखिन्छ, जस्तो कि कांग्रेसले आफ्नो मात्र नभई देशको राजनीतिक समय पनि दुई भागमा बाँडेको हो ।

कतिपय नेता भन्छन्, ‘एकले अर्कालाई नस्वीकारेपछि कुरा मिल्ने छैन, अदालतले मात्र निर्णय दिन सक्छ ।’ अर्कोतर्फ, पार्टीका प्रचार विभाग प्रमुख मीन विश्वकर्मा अब बैठकहरू सुचारु हुने बताउँछन् ।

विशेष महाधिवेशनले ल्याएको नयाँ ‘नेतृत्व’ र पुरानो महाधिवेशनको वैधानिकता बीचको टकरावले कांग्रेसको विभाजनको हास्यास्पद चित्र प्रस्तुत गरेको छ । यस्तो स्थिति देख्दा लाग्छ– नेपाली कांग्रेस अब ‘राजनीतिक थिएटर’ हो जहाँ नेताहरू अदालत, महाधिवेशन, उपसभापति र ‘कार्यवाहक सभापति’ को नाटक गर्दै जनता र आफ्नै कार्यकर्ताको समय खर्च गर्दैछन् ।

अन्ततः, रुख चुनाव चिन्हले पार्टीलाई एकजुट बनाउन सक्दैन; चार सभापति र दुई पार्टीले यो कुरा प्रमाणित गरिसकेका छन् ।

काठमाडौं । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणमा भएको भ्रष्टाचार प्रकरणमा २१ जनाविरुद्ध विशेष अदालतमा आरोपपत्र दायर गरेको छ। यसमा तत्कालीन संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सचिव केदार बहादुर अधिकारी र नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका तीन पूर्वमहानिर्देशक (संजिव गौतम, राजन पोखरेल र प्रदीप अधिकारी)सहित विभिन्न कर्मचारीहरू समावेश छन्।

विमानस्थल निर्माणका लागि चिनियाँ एक्जिम बैंकको ऋण सहयोगमा ठेकेदार कम्पनी ‘चाइना सीएएमसी इन्जिनियरिङ’सँग सम्झौता गर्दा परामर्शदाता नियुक्तिका लागि छुट्याइएको २८ लाख अमेरिकी डलर (करबाहेक)को बजेटको दुरुपयोग भएको आयोगको आरोप छ। प्राधिकरणले बदनियतपूर्वक छुट्टै बजेट शीर्षकबाट ५० करोड ३४ लाख ४० हजार ६९६ रुपैयाँको लागत अनुमोदन गरेको अनुसन्धानमा देखिएको छ।

साथै, परामर्शदाता ‘ईआरएमसी/ए–नट/स्लेट जेभी’सँग ४२ करोड ८९ लाख ३६ हजार ७०० रुपैयाँमा सम्झौता भए पनि हालसम्म ४० करोड ६८ लाख २६ हजार ५६८ रुपैयाँ भुक्तानी भइसकेको छ। ठेक्का सम्झौताको सर्त विपरीत, लागत अनुमान अस्वाभाविक रूपमा बढाउने, सीमित प्रतिस्पर्धा गराउने र परामर्शदातालाई लाभ पुर्‍याउने तरिकाले प्रक्रिया अगाडि बढाइएको अख्तियारले जनाएको छ।

ठेकेदार कम्पनी चाइना सीएएमसीले परामर्शदाताका लागि छुट्याइएको २८ लाख डलरमध्ये मात्र १० हजार डलर प्रयोग गर्ने र बाँकी रकम अन्यत्र खर्च गर्ने गरी मूल्य तालिकामा जालसाजी गरेको पनि अनुसन्धानमा पुष्टि भएको छ। परिमार्जित तालिकामा कम वस्तुको मूल्य उच्च देखाउने र बढी वस्तुको मूल्य बढाउने गरी दोहोरो मापदण्ड अपनाएर प्राधिकरणलाई ठगी गरिएको पाइएको छ।

आयोगले प्रकरणमा संलग्न कर्मचारी, ठेकेदार कम्पनी र परामर्शदाता कम्पनीका प्रतिनिधिहरूलाई विपक्षी बनाउँदै सार्वजनिक सम्पत्तिको चरम दुरुपयोग भएको ठहर गरेको छ। अख्तियारले बिगो र जरिवानासहित कडा कारबाहीको माग गरेको छ।

काठमाडौं । चालू आर्थिक वर्ष (आव) २०८२/८३ को पहिलो ८ महिनामा करिब ३० अर्बको स्मार्टफोन भित्रिएको छ । भन्सार विभागका अनुसार गत फागुनसम्ममा नेपालमा २९ अर्ब ९३ करोड ५९ लाख रुपैयाँ बराबरको स्मार्टफोन भित्रिएको हो । मोबाइल फोन डिजिटल पहुँचको प्रमुख साधनका रूपमा स्थापित भएसँगै आयात दरमा पनि निरन्तर बढेको देखिन्छ ।

आवको ८ महिनामा सो रकम बराबरको १५ लाख २८ हजार ४९५ ओटा स्मार्टफोन आयात गरिएको छ । यसबाट सरकारलाई ५ अर्ब ५८ करोड ३८ लाख रुपैयाँ राजस्व प्राप्त भएको तथ्याङ्क छ ।
सो अवधिमा नेपालबाट भने १० ओटा मात्र स्मार्टफोन निकासी गरेको छ । जसको २० लाख १९ हजार रुपैयाँ रहेको छ ।

काठमाडौं । नेपालको वैदेशिक व्यापार उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । भन्सार विभागका अनुसार चालू आर्थिक वर्ष (आव) २०८२÷८३ को आठ महिनामा वस्तु तथा सेवा आयात १२.५४ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो ।

फागुन मसान्तसम्म नेपालले १२ खर्ब ८९ अर्ब २५ करोड रुपैयाँ बराबरको आयात गरेको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा ११ खर्ब ४५ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँको आयात भएको थियो ।

यस्तै, निर्याततर्फ पनि सुधार देखिएको छ । चालू आवको आठ महिनामा निर्यात २०.८३ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ९१ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १ खर्ब ५८ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ थियो ।

समग्रमा, फागुन मसान्तसम्म नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार १४ खर्ब ८० अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो गत वर्षको सोही अवधिको १३ खर्ब ३ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँको तुलनामा १३.५५ प्रतिशतले बढी हो ।

तर, आयातको हिस्सा उच्च रहँदा व्यापार घाटा पनि बढेको छ । चालू आवको आठ महिनामा नेपालले १० खर्ब ९८ अर्ब १३ करोड रुपैयाँ बराबरको व्यापार घाटा व्यहोरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको ९ खर्ब ८७ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँभन्दा ११.२२ प्रतिशतले बढी हो ।

आयात र निर्यात दुवै बढे पनि आयातको तुलनामा निर्यात अझै कमजोर रहँदा व्यापार घाटा बढ्दै जानु अर्थतन्त्रका लागि चुनौतीको रूपमा देखिएको छ ।

काठमाडौं । साताको पहिलो कारोबार दिन आइतबार नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । आज नेप्से ५४ दशमलव ५१ अंकले उकालो लाग्दै २ हजार ९३१ दशमलव ५५ विन्दुमा पुगेर बन्द भएको हो ।

आज कुल ६ करोड १४ लाख ७ हजार ७४ कित्ता शेयर किनबेच हुँदा २३ अर्ब ५९ करोड ७७ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । अघिल्लो कारोबार दिन बिहीबार २१ अर्ब २२ करोड ३४ लाख रुपैयाँको कारोबार भएकोमा आइतबार कारोबार रकममा पनि वृद्धि देखिएको छ ।

कारोबार भएका ३६४ धितोपत्रमध्ये १८३ कम्पनीको शेयर मूल्य बढेको छ भने ७३ कम्पनीको घटेको छ। यस्तै ८ कम्पनीको शेयर मूल्य स्थिर रहेको छ ।

आइतबार ब्यापार (शून्य दशमलव ११ प्रतिशत)बाहेक सबै समूहको उपसूचक बढेको छ । यसदिन माइक्रोफाइनान्स सर्वाधिक ४ दशमलव २१ प्रतिशतले बढेको छ ।

यस्तै होटेल तथा पर्यटन ३ दशमलव ०५, निर्जीवन बीमा २ दशमलव ७२, बैंकिङ २ दशमलव ४९, विकास बैंक २ दशमलव ४६, फाइनान्स २ दशमलव १३, जीवन बीमा २, उत्पादन तथा प्रशोधन १ दशमलव ९३, अन्य १ दशमलव ७१, म्युचुअल फण्ड १ दशमलव २४, लगानी शून्य दशमलव ७७ र हाइड्रोपावर समूहको उपसूचक शून्य दशमलव ३३ प्रतिशतले बढेको छ ।

आज ६ कम्पनीको शेयर मूल्यमा सकारात्मक सर्किट लागेको छ । सर्किट लाग्नेमा साल्पा विकास बैंक, कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक, अभियान लघुवित्त, सोलु हाइड्रोपावर, रिलाइन्स स्पीनिङ मिल्स र भुजुङ्ग हाइड्रोपावर रहेका छन् ।

यसदिन एनआईसी एशिया ब्यालेन्स ५ दशमलव ७१, सुपर मादी हाइड्रोपावर ३ दशमलव १५, श्रीनगर एग्रिटेक इन्ड्रस्ट्री २ दशमलव ९६, पिपुल्स हाइड्रोपावर २ दशमलव ६४ र घलेम्दी हाइड्राको शेयर मूल्य २ दशमलव ६१ प्रतिशतले ह्रास आएको छ ।

काठमाडौं । भारतले आगामी जुन महिनादेखि लिपुलेक भञ्ज्याङ हुँदै चीनसँगको सीमा व्यापार पुनः सञ्चालनमा ल्याउने तयारी गरेको छ । कोभिड–१९ महामारीका कारण सन् २०२० मा बन्द भएको यो पुरानो व्यापारिक मार्ग करिब ६ वर्षपछि फेरि खुल्न लागेको भारतीय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन् ।

प्राप्त जानकारीअनुसार व्यापारिक गतिविधि प्रारम्भमा जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्म सञ्चालन हुने अपेक्षा गरिएको छ । मौसम अनुकूल भएमा अवधि थप लम्ब्याउन सकिने बताइएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा हिमाली क्षेत्रमा सडक सञ्जाल सुधार भएकाले यसपटक व्यापारीहरूको सहभागिता बढ्ने अनुमान गरिएको हो ।

यद्यपि, लिपुलेक क्षेत्रलाई नेपालले आफ्नो भूभागका रूपमा दाबी गर्दै आएको छ । यसलाई आफ्नो नक्सामा समेटेको छ । तर भारत र चीनले उक्त नाकालाई द्विपक्षीय व्यापारिक मार्गका रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्, जसले क्षेत्रीय संवेदनशीलता अझ बढाएको छ ।

भारतीय अधिकारीहरूका अनुसार स्थापित प्रक्रिया अनुरूप व्यापार अनुमति जारी गरिनेछ, जसले इच्छुक व्यापारीहरूलाई समयमै दर्ता गर्ने अवसर दिनेछ । पिथौरागढ जिल्लाका प्रमुख अधिकारीहरूले सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय बैठक सम्पन्न गरिसकेको जनाइएको छ ।

इतिहासतः सन् १९६२ को भारत–चीन युद्धपछि बन्द भएको यो मार्ग सन् १९९२ मा पुनः सञ्चालनमा आएको थियो । सन् २०२० सम्म निरन्तर प्रयोगमा थियो। पछिल्लो समय कैलाश मानसरोवर यात्रासमेत पुनः सुरु भएपछि स्थानीय तहबाट व्यापार पुनः सञ्चालनको माग बढ्दै आएको थियो ।

नेपाल र भारतबीच लिपुलेक, कालापानी र लिम्पियाधुरा क्षेत्रलाई लिएर लामो समयदेखि विवाद जारी छ । विशेषगरी सन् २०२० मा भारतले धार्चुलादेखि लिपुलेकसम्म सडक उद्घाटन गरेपछि विवाद चर्किएको थियो। त्यसपछि नेपालले परिमार्जित राजनीतिक नक्सा सार्वजनिक गर्दै आफ्नो दाबी दोहो¥याएको थियो ।

करिब १७ हजार ५०० फिट उचाइमा रहेको लिपुलेक नाकाले भारतलाई तिब्बतको ताक्लाकोटसँग जोड्ने काम गर्छ । हालै निर्माण गरिएको मोटरयोग्य सडकका कारण ढुवानी प्रक्रिया सहज र कम खर्चिलो बनेको छ ।

नाका पुनः सञ्चालनमा आएपछि स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान हुने र सीमापार व्यापारिक सम्बन्ध पुनर्जीवित हुने अपेक्षा भारतीय पक्षले गरेको छ । तर, यस विषयमा नेपालको असन्तुष्टि भने यथावत् रहेको छ ।