काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतकी बरिष्ठतम न्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले आजदेखि कायम मुकायम (कामु) प्रधानन्यायाधीशको जिम्मेवारी सम्हालेकी छन् ।
प्रधानन्यायाधीश प्रकाशमानसिंह राउत ६५ वर्षे उमेरहदका कारण मंगलबार अवकाश भएपछि मल्ल स्वतः कामु प्रधानन्यायाधीश बनेकी हुन् । नेपालको संविधानको धारा १२९(९) अनुसार प्रधानन्यायाधीशको पद रिक्त हुँदा सर्वोच्च अदालतका बरिष्ठतम न्यायाधीशले उक्त जिम्मेवारी सम्हाल्ने व्यवस्था छ ।
मल्ल २०७३ साल साउन १७ गते सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश नियुक्त भएकी थिइन् । करिब एक दशकको कार्यकालमा उनले लैंगिक न्याय, घरेलु हिंसा तथा संवैधानिक मुद्दाहरूमा महत्वपूर्ण नजिर स्थापित गरेकी छन् ।
यसअघि न्यायपरिषदले प्रधानन्यायाधीशका लागि योग्य ठहरिएका ६ जना न्यायाधीशको नाम संवैधानिक परिषदमा पठाएको थियो । उक्त सूचीमा सपना प्रधान मल्लसहित कुमार रेग्मी, हरि फुयाल, मनोजकुमार शर्मा, नहकुल सुवेदी र तिलप्रसाद श्रेष्ठ रहेका छन् ।
संविधानअनुसार सर्वोच्च अदालतमा कम्तीमा तीन वर्ष न्यायाधीश भइसकेको र ६५ वर्ष ननाघेको व्यक्ति प्रधानन्यायाधीश बन्न योग्य मानिन्छ । तर, प्रतिनिधिसभा विघटनपछि संवैधानिक परिषद पूर्णरूपमा सक्रिय हुन नसक्दा नयाँ प्रधानन्यायाधीश नियुक्ति प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन ।
संघीय संसदको आगामी अधिवेशनपछि मात्रै सभामुख, उपसभामुख तथा प्रमुख विपक्षी दलका नेता चयन भई परिषदले पूर्णता पाउने अपेक्षा गरिएको छ । त्यसपछि संसदीय सुनुवाइ प्रक्रियाबाट अनुमोदन भएपछि मात्र नयाँ प्रधानन्यायाधीश नियुक्त हुने व्यवस्था छ, जसमा कम्तीमा एक महिना लाग्ने अनुमान गरिएको छ ।
सपना प्रधान मल्लको पृष्ठभूमि
सपना प्रधान मल्लले त्रिभुवन विश्वविद्यालयको नेपाल ल क्याम्पसबाट कानूनमा स्नातक, दिल्ली विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर र हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट जनप्रशासनमा उच्च अध्ययन गरेकी छन् ।
उनी विगतदेखि नै कानून, मानवअधिकार तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग आबद्ध रहँदै आएकी छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघको यातना विरुद्धको समितिमा विज्ञ सदस्यका रूपमा काम गरेकी मल्ल २०६४ देखि २०६९ सालसम्म संविधानसभा सदस्य पनि थिइन् ।
२०४५ सालदेखि कानून व्यवसायमा सक्रिय उनी पछि नेपाल ल क्याम्पसमा अध्यापनमा पनि संलग्न रहिन् । २०६९ सालमा बरिष्ठ अधिवक्ताको उपाधि पाएकी मल्लले सर्वोच्च अदालतका विभिन्न समितिहरूमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरिसकेकी छन् ।
यदि उनी प्रधानन्यायाधीश नियुक्त भएमा २०८५ साल कार्तिक ३० गते ६५ वर्षे उमेरहदका कारण अवकाश पाउनेछिन् ।
